వద్దు బాబోయ్ !
ఈ క్రింది శ్లోకంలో కవి దరిద్రం యొక్క
విరాడ్రూపాన్ని ఎంత భయంకరంగా వర్ణిస్తున్నాడో చూడండి:
క్రోశంత శ్శిశవ: స్రవచ్చ సదనం ధూమాయమాన శ్శిఖీ,
క్షారం వారి మలీమసం చ వసనం దీపశ్చ దీస్త్యా జడ:
శయ్యా మత్కుణినీ హవిస్య మశనం పంథాశ్చ పంకావిల:
భార్యాచా2ప్రియవాదినీతి సుమహత్పాపస్య
చైతత్ఫలమ్.
ఇంట్లో భరింత లేనంతగా పిల్లల ఏడుపులు. గోల. అల్లరి
. ఆగం. పిల్లలు ఇల్లు తీసి పందిరి వేస్తున్నారు.
ఇల్లు కారి పోతోంది. అవును మరి. పై కప్పు చాలా
ఏళ్ళయి రిపేరుకి నోచుకో లేదు మరి. కారకేం చేస్తంది?
ఇంట్లో ఏ
గది లోంచి చూసినా, సూర్య చంద్రులు కనబడుతూనే
ఉంటారాయె !
వంట కట్టెలు సరిగా మండక పోవడం వల్ల, పొయ్యి రాజడం లేదు. అంతా దట్టమన పొగ. కళ్ళు మండి పోయేలా ఇల్లంతా పొగ
క్రమ్ముకుంటోంది.
ఇక, ఇంటి పెరటిలో ఉన్న బావి
నీరు చెబుదామా, అంటే, ఆ నీరు ఒట్టి ఉప్పు కషాయం.
ఇంట్లో గుడ్డలన్నీ మురికి ఓడుతూ ఉన్నాయి. చాకలి
మొగ మరుగని బట్టలాయె. కట్టుకీ, విడుపుకీ కూడా ఒకే
బట్టలాయె.
నట్టింట దీపం చమురు లేక కొడిగట్టి పోతోంది. క్షణమో, గడియో దీపం కొండెక్కి పోతుంది. ఇక,
అంతా
అ:ధకారమే. చీకట్లో తడుములాట తప్పదు, మరి
పడకంతా నల్లుల మయం. యథేచ్ఛగా రక్తాలు పీల్చి
వేస్తూ పండుగ చేసుకుంటున్నాయి, నల్లులు. ఈ నల్లుల బాధ పడ
లేకనే కదా, శివుడు వెండి కొండ మీదా, రవి చంద్రులు ఆకాశంలో వ్రేలాడుతూ ఉండడం, శ్రీ హరి శేషుని మీద పవళించడం !
ఇక, తిండి మాట చెప్పే పని లేదు.
తిండి యఙ్ఞప్రసాదం. ( కొండొకచో వట్టి పిండా కూడు కూడా)
వీధిలోకి వెళ్దామంటే, త్రోవంతా బురద. అంతా రొచ్చు.
ఇక, భార్య సంగతి చెప్పుకోడానికే
ఒళ్ళు కంపరమెత్తి పోతుంది. ఆవిడ నోరు పెద్దది. అంతే కాదు, చెడ్డది. నిరంతరం శాపనార్ధాలు పెడుతూ ఉండడమే. గయ్యాళి గంప. వంద మంది
సూర్యాకాంతాలూ, మరో వంద మంది ఛాయా
దేవీలూనూ.
ఈ పైన చెప్పిన బాధలు ఉన్నాయే, అవి, మహా పాపం చేసుకున్న వారికే
సంప్రాప్తిస్తాయి
కదా !
ఈ కష్టాలు పగ వాడికి కూడా వద్దయ్యా బాబూ !
శ్రీనాథుడి చాటువు కూడా ఇక్కడ చెప్పు కోవాలి మరి.
దోసెడు కొంపలో పసుల త్రొక్కిడి, మంచము, దూడ రేణమున్
బాసిన వంటకంబు, పసి బాలుర శౌచము, విస్తరాకులున్
మాసిన గుడ్డలున్,
తలకు
మాసిన ముండలు, వంట కుండలున్
రాసెడు కట్టెలున్,
తలపరాదు
పురోహితునింటి కృత్యముల్.
ఇల్లు ఇరకటం, ఆలి మరకటం. అంటే ఇదే
కాబోలు. ఇల్లా, ఇరుకు కొంప. కాళ్ళు చాపి
పడుకోడానికి లేదు. పశువుల రొచ్చు. కుక్కి మంచం, దూడ పేడ. పాచి పోయిన
వంటకాలు, పసి పిల్లల మల మూత్రాదులు.
విస్తరాకులు, విధవా స్త్రీలు, మసిబారిన వంట కుండలు, మాసిన గుడ్డలు, మండని కట్టెలు ... పేద పురోహితుని కొంపలో కనిపించే దృశ్యాలు.
కష్టాల గురించి చెబుతున్నాను కనుక, శ్రీ శ్రీ గారి గేయ చరణాలు కూడా చూదాం మరి:
కూలి కోసం, కూటి కోసం
పట్టణంలో బ్రతుకుదామని
తల్లి మాటను చెవిని పెట్టక
బయలు దేరిన బాటసారికి
మూడు రోజులు ఒక్క తీరుగ
నడుస్తున్నా, దిక్కు తెలియక
చండ చండం, తీవ్ర తీవ్రం
జ్వరం వస్తే, భయం వేస్తే
ప్రలాపిస్తే, ప్రకంపిస్తే,
మబ్బు పట్టీ, వాన కొట్టీ
వాన వస్తే, వరద వస్తే,
చిమ్మ చీకటి క్రమ్ముకొస్తే,
దారి తప్పిన బాటసారికి
ఎంత కష్టం ! ఎంత కష్టం !
